Hashimoto inaczej określanej jako przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy. Jak sama nazwa wskazuje, jest to choroba z autoagresji, w której układ odpornościowy atakuje własne komórki i narządy – w tym przypadku atakuje tarczycę. W wyniku tego, dochodzi do nacieku limfocytów na gruczoł tarczowy, we krwi stwierdza się podwyższenie przeciwciała przeciwko antygenom tarczycowym (anty-TPO; anty-TG). Mechanizm powstawania autoimmunologicznego zapalenia tarczycy jest złożony. Można wyróżnić podłoże genetyczne, czynniki środowiskowe (stres, palenie tytoniu, infekcje wirusowe, bakteryjne), sposób żywienia (dieta uboga w jod, selen, bogata w nasycone kwasy tłuszczowe)

Przyczyny Hashimoto 

Czynniki genetyczne – wykazano, że wśród osób, u których w rodzinie zdiagnozowano Hashimoto są bardziej narażone na wystąpienie choroby.

Środowisko – wysoki poziom stresu, brak snu, palenie tytoniu

Nieprawidłowa dieta – dieta bogata w nasycone kwasy tłuszczowe, utrzymywanie nadmiernej masy ciała, a z drugiej strony szybka jej utrata – stosowanie diet z dużymi ograniczeniami żywieniowymi, bardzo nisko kaloryczne, co również może nasilać stany zapalne oraz stres.

Nadmiar oraz niedobór jodu – może powodować zmniejszoną produkcję hormonów tarczycy, stąd powoduje niedoczynność tarczycy. Z drugiej strony nadmiar tego pierwiastka może prowadzić indukować chorobę Hashimoto. Dowiedziono, że osoby mieszkające w regionie ze zwiększonym dostępem jodu, częściej zapadają na chorobę Hashimoto. W dużym uproszczeniu mechanizm ten może prowadzić do wywołania apoptozy i zniszczenia miąższu.

Objawy Hashimoto 

Same objawy mogą dać podstawy do wykonania badań w kierunku chorób tarczycy. Są one bardzo podobne do objawów niedoczynności tarczycy, która jest skutkiem, a Hashimoto przyczyną. Zdarza się, że choroba może przebiegać bezobjawowo, bądź dawać objawy, które nie będą powiązane z Hashimoto.

– przyrost masy ciała

– uczucie marznięcia, zimne stopy, dłonie

– ciągłe uczucie zmęczenia, obniżenie nastroju, apatia, stany depresyjne

– senność

– wypadania włosów, łamliwość paznokci,

– pogorszenie wydolności, siły mięśniowej

– spowolnienie perystaltyki jelit, zaparcia

Spoglądając na powyższa listę, są to niejednoznaczne objawy, które mogą świadczyć nie tylko o chorobach tarczycy, ale również o innych nieprawidłowościach w organizmie. Dlatego, aby w pełni potwierdzić niedoczynność tarczycy, Hashimoto, należy wykonać odpowiednie badania diagnostyczne.

Diagnoza Hashimoto 

Aby w pełni potwierdzić czy chorujemy na Hashimoto, należy zrobić szereg badań. Do podstawowych badań służących do potwierdzenia lub wykluczenia choroby należą:

– TSH

-fT3/fT4

-anty-TPO

-anty-TG

– USG tarczycy

Jeżeli będzie potrzebna dalsza diagnostyka, lekarz może skierować Cię na scyntygrafię, biopsję cienkoigłowa.

Dieta w Hashimoto – fakty i mity

Leki należy przyjmować na czczo nie mniej niż 30 minut przed śniadaniem.

Wokół diety, którą mogą stosować osoby chore na Hashimoto, krąży sporo sprzeczności mitów. Popularne diety często niepotrzebnie eliminują gluten, laktozę, rośliny strączkowe, psiankowate, warzywa goitrogenne, soja. Napiszę od razu – zanim cokolwiek wyeliminujesz obserwuj siebie. Bezpodstawne usuwanie z diety wielu produktów, może doprowadzać do niedoborów, dodatkowo będziesz myślał, że dieta jest ograniczająca i przestaniesz ja stosować, a co za tym idzie – zjesz zakazane produkty.

Najważniejszym zaleceniem jest indywidualnie dopasowania dieta. Aby dopasować dietę, zgłoś się do dietetyka, który ustali Twoje zapotrzebowanie na poszczególne składniki odżywcze i ułoży optymalny jadłospis. Dieta w chorobie Hashimoto oparta jest o zalecenia dla diety przeciwzapalnej. Czyli takiej, która hamuje rozwój stanu zapalnego. A niestety choroba Hashimoto się tym charakteryzuje.

Na początku skup się na regularności posiłków – postaraj się spożywać 4-5 posiłków w 3-4h odstępach. Zadbaj o to, aby kolację zjeść 2-3h przed snem oraz dbaj o jego komfort. Wysypiaj się 6-8g/dziennie. Dzięki temu unikniesz uczucia zmęczenia, będziesz wypoczęta i miała więcej ochoty na wykonywanie codziennych obowiązków.

W niedoczynności tarczyc mogę występować zaparcia i problemy z wypróżnianiem. Dlatego ważne jest aby zadbać o odpowiednią podaż błonnika pokarmowego – czyli oporne na działanie enzymów trawiennych przewodu pokarmowego człowieka roślinne wielocukry i ligniny. Błonnik znajduje się przede wszystkim w warzywach i owocach (pod skórką) oraz w produktach zbożowych. Pełni bardzo wiele funkcji w organizmie, a co najważniejsze reguluje perystaltykę jelit i usprawnia rytm wypróżnień, co jest niezwykle istotne u chorych na Hashimoto. Dodatkowo bardzo ważne jest wypijanie odpowiedniej ilości płynów – zaleca się 1,5l wody/dobę.

Unikaj produktów przetworzonych – wszelkie fast-foody, słodycze nie powinny być spożywane. Z prostego względu – mogą doprowadzać do nadmiernej masy ciała, insulinooporności stanów zapalnych. Warto pamiętać, że choroba autoimmunologiczna tarczycy może zwiększać ryzyko zachorowania na cukrzycę.

Zwróć uwagę na źródła białka – warto zwiększyć ilość białka w diecie, które przyspieszy tempo przemiany materii. Służy ono również do produkcji hormonów tarczycy. Warto wybierać pełnowartościowe białko, które znajduje się kurczaku, indyku, cielęcinie, kaczce, jajkach. Produkty te zawierają pełen skład aminokwasów egzogennych, czyli niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Z drugiej strony białko niepełnowartościowe – białko roślinne – soja, fasola, ciecierzyca, soczewica, kasze np. gryczana oraz orzechy.

Tłuszcze – nie jest zalecane stosowanie diet niskotłuszczowych. Spożycie tłuszczów nie powinno przekraczać 35% energii z pożywienia. Najlepszym źródłem tłuszczu są: oliwa z oliwek, olej rzepakowy, olej słonecznikowy. Warto zwrócić uwagę na kwasy omega-3 – wykazują one właściwości przeciwzapalne, zwiększają wrażliwość tkanek na insulinę, działają przeciwzakrzepowo, zmniejszają stężenie triglicerydów.

Węglowodany – główne źródło energii dla organizmu. Powinny być dostarczane te z niskim indeksem glikemicznym, które zawierają duże ilości witamin  z grupy B, składników mineralnych i błonnika pokarmowe. Są to najczęściej świeże warzywa i owoce, produkty zbożowe (kasza gryczana, ryż brązowy, makaron razowy, chleb żytni, komosa ryżowa). Unikaj cukrów prostych – słodycze, cukierki, ciastka, wyroby cukiernicze, których spożywanie będzie wiązało się ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na cukrzycę, nasilało stany zapalne.

Gluten – pozostaje sprawą dyskusyjną czy należy stosować dietę bezglutenową wśród wszystkich pacjentów chorujących na Hashimoto.  W badaniach można spotkać się ze sprzecznymi informacjami, gdyż niektóre potwierdzają zależność iż dieta bezglutenowa wśród osób z Hashimoto powoduje obniżenie TSH, natomiast inne sugerują, że nie ma na to wpływu. Jaki wniosek z tego płynie ? Przed zastosowaniem diety bezglutenowej należy poddać się odpowiednim badaniom diagnostycznym – genetyczne: HLA-DQ2; HLA-DQ8; serologiczne – przeciwciała EmA; tTg; przeciwciała w klasie IgA, IgG. Można również rozważyć wykonanie biopsji jelita cienkiego.

Kiedy wykluczyć gluten – wtedy, kiedy mamy potwierdzoną celiakię lub alergię na pszenicę. Drugą sprawą jest nieceliakalna nadwrażliwość na gluten – niestety nie można potwierdzić jej w badaniach, jednak objawy odczuwalne mogą sugerować, że po produktach zawierających gluten „coś jest nie tak”. Zanim jednak zrzucicie całą winę na gluten, dokładnie przeanalizujcie, co ostatnio jedliście, ponieważ objawy trawienne mogą pojawiać się po innych pokarmach.

Warto podkreślić, że osoby chorujące na autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, są bardziej predysponowane do wystąpienia celiakii niż osoby zdrowe.

Laktoza – jest to dwucukier, występujący w mleku i przetworach mlecznych. Składa się on z glukozy i galaktozy. Do jego strawienia niezbędny jest enzym laktaza. O nietolerancji laktozy można mówić, gdy jest niedobór laktazy.  Natomiast w mleku oprócz słynnej laktozy, są obecne również między innymi kazeina i albuminy, które będą odpowiadały za reakcje alergiczną. Czy podczas choroby należy eliminować produkty zawierające laktozę ? Nie. Jeśli po mleku i przetworach mlecznych nie pojawiają się objawy trawiennie, nie trzeba wykluczać ich z dietą. Jednak, gdy po ich spożyciu pojawia się dyskomfort, biegunki, wzdęcia – można rozważyć wykluczenie tych produktów. Jakie znaleźć zamienniki ? Jest bogata oferta produktów bezlaktozowych lub można używać enzymu laktazy (w formie suplementu). Zanim jednak rozważysz rezygnację z tego produktów, dokładnie obserwuj swój organizm, czy pojawiają się objawy trawienne czy wręcz przeciwnie.

Produkty goitrogenne (wolotwórcze) – są to: brukselka, rzodkiew, rukola, kalafior, rzepa, brokuł, jarmuż, kalarepa, kapusta, truskawki, proso, szpinak. Substancje goitrogenne utrudniają wbudowanie jodu do cząsteczek hormonów tarczycy, w wyniku czego może dochodzić do powiększenia się gruczołu tarczowego. Warto przytoczyć, że umiarkowane spożycie wyżej wymienionych produktów nie wpłynie negatywnie na pracę tarczycy. Obróbka termiczna prowadzi do ok.30% inaktywacji substancji goitrogennych. Właściwości wolotwórcze mogą również posiadać: zielona i czarna herbata – spożywanie zielonej herbaty w dużych dawkach może wpływać niekorzystnie na funkcjonowanie gruczołu tarczowego – wszystko za sprawą katechin, która może powodować osłabienie pracy tarczycy. Czarna herbata zawiera mniej katechin w porównaniu do zielonej, więc jej niekorzystny wpływ jest automatycznie mniejszy. Dodatkowo wspomnę, że herbata zielona może mieć działanie przeciwzapalne, przeciwnowotworowe i obniża ciśnienie. Pić ją można w umiarkowanych ilościach – według mnie optymalnie jak będzie to 3xtydzień.

Soja – również może wpływać na zmniejszone wchłanianie leków tarczycowych. Natomiast, gdy nie mamy niedoborów jodu, tarczyca prawidłowo funkcjonuje produkty sojowe mogą być spożywane.

Psiankowate – papryka, pomidor, ziemniaki, bakłażan. Czy warto z nich rezygnować ? Nie sądzę. Dowody naukowe są dość skąpe i nie dają jasnych wyników, że rezygnacja z tego typu produktów, przyniesie pozytywne rezultaty.

Jod- niezbędny pierwiastek do produkcji hormonów tarczycy. Zarówno jego niedobór jak i nadmiar może być przyczyną chorób tego gruczołu. Osoby dorosłe powinny przyjmować 150µg; kobiet w ciąży 250µg. Głównym źródłem jodu jest sól kuchenna jodowana. Oprócz tego jod znajduje się w rybach (łosoś, makrela, dorsz, śledź, tuńczyk); jaja; mleko krowie; napój sojowy; serek wiejski. W badaniach wykazano, że nadmiar jodu indukuje autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, dlatego suplementacja jodem na własną rękę może skończyć się pogorszeniem funkcjonowania tarczycy czy wręcz zachorowanie na zapalenie tarczycy. Każdą suplementację należy rozważyć z lekarzem prowadzącym.

Selen- pierwiastek niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tarczycy. Chroni tarczycę przed stresem oksydacyjnym, zmniejsza stan zapalny, powoduje obniżenie przeciwciał tarczycowych. Zastosowanie suplementacji selenem wśród chorych na Hashimoto przynosi korzystne skutki zdrowotne. Zapotrzebowanie wynosi 55µg/d. Bogatym źródłem selenu są: drożdże, orzechy brazylijskie, jajka, kasza gryczana, kakao, ryby i skorupiaki, mleko i przetwory mleczne. Przed podjęciem decyzji o suplementacji należy ją rozważyć z lekarzem prowadzącym. Ponieważ nadmiar selenu również może mieć negatywne skutki.

Witamina D – niedobór witaminy D może być jedną z przyczyn wystąpienia Hashimoto, dodatkowo niskie jej stężenie często występują u chorych na autoimmunologiczne zapalanie tarczycy, więc warto rozważyć suplementację. Jednak przed podjęciem decyzji warto sprawdzić jej poziom. W badaniach wykazano, że suplementacja witaminą D wśród chorych na Hashimoto skutkuje zmniejszonym stężeniem anty- TPO, anty-TG. Ponadto dowiedziono, że suplementacja witaminą D może przyczyniać się do zmniejszonego ryzyka zachorowania na choroby nowotworowe, autoimmunologiczne, cukrzycę typu II, depresję. Czy warto suplementować? Oczywiście ! Aktualne niedobory witaminy D skłaniają do suplementacji. Dawka suplementu zazwyczaj wynosi 1500-2000IU/dobę. Tu zamówisz suplementy ze sprawdzonym składem i udowodnionym działaniem

 

Probiotyki – jelita to nasz drugi mózg. Warto zapamiętać to stwierdzenie i zadbać o prawidłowy skład mikrobioty jelitowej. Czy wiecie, że jednorazowa antybiotykoterapia może przyczynić się do zaburzenia proporcji oraz zniszczyć pożyteczne bakterie bytujące w jelitach? Dodatkowo jej zaburzony skład może prowadzić do depresji, chorób nowotworowych czy właśnie autoimmunologicznych. Korzyści z suplementacji jest bardzo wiele – usprawnia pracę przewodu pokarmowego, poprawia wchłanianie składników odżywczych, leków. Precyzyjnie probiotyki można dobrać poprzez zbadanie flory jelitowej. Niestety jest to dość drogie i mało popularne badanie. Warto jednak rozważyć suplementację z lekarzem.

Aktywność fizyczna – każda aktywność dostosowana do indywidualnych potrzeb osoby, jest wskazana. Może być to spacer, jazda na rowerze, bieganie lub inna forma, która sprawia Ci radość. Szczególnie ważna jest wśród osób z nadmierną masą ciała, której utrata będzie pożądana podczas leczenia.